Herman van den Bosch (1907-1993)
Onderstaande tekening “Het Heerenkamp bij Deurne” (60×45), werd gemaakt door Herman van den Bosch. Herman werd in 1939 gemobiliseerd om het vaderland te verdedigen, wist tijdens de Duitse opmars uit de handen van de vijand te blijven en week, na de capitulatie in mei 1940, uit naar Engeland. Voor de meeste Nederlandse soldaten was het verblijf in Engeland een tijd vol tegenstellingen. Avonden die afwisselend in pubs werden doorgebracht, waar Herman erop los tekende in ruik voor een pint, maar ook in kippenhokken en andere schuilplaatsen als er een Duitse luchtaanval moest worden overleefd. Maar bovenal het brandende verlangen naar vrede, wat teruggaan naar huis betekenende, waar zijn verloofde op hem wachtte.

Toen de Compagnie Aanvullingstroepen, of Reinforcement Unit (volgens de officiële Britse aanduiding), aan boord van het Libertyship “Ocean Angel” uiteindelijk voet aan wal zetten op het vasteland (D-day was alweer enige tijd achter de rug) kwam er aan het dubbele gevoel geen einde. De Compagnie Aanvullingstroepen vormt de reserve van de Prinses Irene Brigade, om zo de verliezen van de Brigade aan te kunnen vullen. Op 24 september 1944 (op deze dag werd Deurne bevrijd) overschrijden ze de Belgisch-Nederlandse grens en marcheren ze door tot ten zuid-westen van Nijmegen. Ja, hij was terug in Nederland, maar kon nog allesbehalve naar huis, ook al was dat huis met de rest van Zuid-Nederland al bevrijd. Daarbij kwam dat er aan het front hevig werd gevochten. Niet altijd, soms kon er net als in Engeland een pilsje worden gedronken in het plaatselijke café, maar dan ineens weer vielen de kogels uit de lucht en moest iedereen het vege lijf redden. Zoals de opruk naar Deurne waar ze in de omgeving van Sint Anthonis vertraagd werden door Duitse acties bij Overloon maar uiteindelijk lukt het toch in om de volgende dag in Kamp Vreekwijk bivak te maken.

Tijdens zijn verblijf in Kamp Vreekwijk (het huidige internaat Vreekwijk), toentertijd het NAD-kamp (Nederlandse Arbeidsdienst) Vreekwijk maakte Herman van den Bosch de tekening, met de ludieke tekst; vanavond mogen jullie een biertje drinken in “de rijzende man” tot 9 uur, met boord en das.

Café “De Rijzende Man”, toentertijd gelegen langs het huidige (in 1965 opgebouwde) café, “De Reizende Man” aan de Liesselseweg 183 in Deurne.   

Toen de oorlog voorbij was, is zijn verloofde hem komen ophalen, ondanks de blijdschap van het wederzien vond ze een geestelijk zwaar aangeslagen man. Het woord post traumatisch stress syndroom bestond nog niet en de behandeling ervan evenmin. De vrolijke Amsterdamse bon-vivant kon maar moeilijk aarden en de honderden tekeningen, die hij in de periode 1945 – 1950 maakte laten zijn cynisme zien tegenover de maatschappij, die maar al te graag naar de de toekomst keek en de veteranen – ook dat woord bestond nog niet – zoekend en dolend achterliet. Maar tekenen was ook een vorm van therapie, wat goed te zien is aan zijn werk uit de periode na de oorlog. 

Wie geïnteresseerd is in het werk dat Herman van den Bosch tijdens en vlak na de tweede wereldoorlog maakte, gaat naar www.hermanvandenbosch.nl, de website waarop al zijn werk te vinden is. Klik vervolgens (rechtsboven) op zalen en ga naar ‘De tweede Wereldoorlog; een traan en een lach’.

Met dank aan Marlies van den Bosch & Herman van den Bosch jr.

Collectie Limburgs Museum, fotografie Wolfgang Stark